7 minuten leestijd -
Zelf een boekenkast maken: van ontwerp tot bevestiging aan de muur
Je kunt in een middag een boekenkast maken: zaag de planken op maat, schuur de randen, monteer het meubel met houtlijm en schroeven en afwerk het met verf, beits of olie. Kies planken van minimaal 18 mm dik en houd de overspanning zonder steun kort, zodat de planken niet doorbuigen onder het gewicht van de boeken.
Bevestig een boekenkast altijd aan de muur, of hij op de grond staat of aan de muur hangt. Hieronder lees je wat je nodig hebt, welk hout je kunt kiezen en hoe je in zeven stappen je zelfgemaakte boekenkast maakt.
Wat ga je in dit artikel leren?
- Wat heb je nodig om een boekenkast te maken?
- Welk hout kun je kiezen voor een boekenkast?
- Hoe dik en hoe lang kunnen de planken zijn?
- Hoe maak je in 7 stappen een boekenkast
- Hoe bevestig je een boekenkast aan de muur?
- Hoe maak je een boekenkast zonder zichtbare schroeven?
- Veelgestelde vragen over het maken van een boekenkast
- Kort samengevat: een boekenkast maken
Wat heb je nodig om een boekenkast te maken?
Materialen
- Planken (massief hout, multiplex of houtcomposiet)
- Houtlijm
- Houtschroeven, lang genoeg om goed in de tweede plank te grijpen
- Schuurpapier met korrel 80, 120 en 180
- Verf, houtbeits, vernis of olie
- Bevestigingsmiddelen voor de muur: muurpluggen, schroeven of een anti-kantelset die geschikt is voor jouw muur
Gereedschap
- Rolmaat, potlood en winkelhaak
- Gevelzaag of cirkelzaag (een handzaag en een hoekzaagtafel volstaan ook)
- Boormachine met houtboren en een verzonken bit
- Schuurmachine of schuurblok
- Klemmen
- Waterpas
- Kabel- en leidingzoeker
- Veiligheidsbril en gehoorbescherming
Een schuifgevelzaag uit de Maxxpack 18V-serie zaagt de planken snel en haaks op maat. Een accuboormachine van hetzelfde platform werkt op dezelfde accu.
Welk hout kun je kiezen voor een boekenkast?
| Materiaal | Voordelen | Let op |
|---|---|---|
| Grenenhout of vurenhout | Goedkoop, licht, makkelijk te bewerken | Zacht, krast snel, buigt eerder door |
| Eikenhout of ander hardhout | Sterk, aantrekkelijk, buigt nauwelijks door | Duurder, zwaarder, voorboren nodig |
| Multiplex | Stabiel, sterk, vervormt nauwelijks | Randen zichtbaar, afwerken met een randstrip of lat |
| Houtcomposiet | Recht en breed, ziet er goed uit | Iets minder sterk dan massief hout van dezelfde houtsoort |
| MDF | Glad, makkelijk te verven | Zwaar, buigt door onder belasting, randen nemen verf op |
Kies voor massief hout of multiplex als de boekenkast veel gewicht moet dragen. MDF en spaanplaat buigen uiteindelijk door als de planken lang zijn.
Hoe dik en hoe lang kunnen de planken zijn?
Boeken zijn zwaar. Een volle plank buigt na verloop van tijd door als de overspanning te groot of de plank te dun is. Enkele vuistregels:
- Dikte: minimaal 18 mm. Voor lange planken of zware boeken bij voorkeur 22 mm of dikker.
- Overspanning: houd de vrije afstand tussen twee steunen beperkt tot ongeveer 60 tot 80 cm voor een plank van 18 mm. Bij MDF of spaanplaat kies je voor het kortste uiteinde van dat bereik.
- Diepte: 20 tot 25 cm is voldoende voor gewone boeken. Dieper dan dat wordt het al snel een plek om spullen op te stapelen.
- Ruimte tussen de planken: meet je hoogste boeken en tel daar een paar centimeter bij op.
Wil je een groter meubel, voeg dan een middensteun toe of bevestig een lat onder de achterrand van de plank. Een achterwand van multiplex maakt het hele meubel ook veel stijver.
Hoe maak je in 7 stappen een boekenkast
Ontwerp en afmetingen
Teken je meubel op papier met alle afmetingen. Bepaal de buitenafmetingen, het aantal planken en de ruimte tussen de planken. Maak een zaaglijst: welke onderdelen je nodig hebt en hoe lang elk stuk is. Houd rekening met de dikte van het hout: voor een meubel van 80 cm breed met zijwanden van 18 mm zijn de planken 76,4 cm lang.
Meten en markeren
Meet elke afmeting en markeer deze met een potlood en winkelhaak. Zet een kruis aan de afvalzijde van de lijn, zodat je weet waar de zaagblad moet lopen.
Zagen
Houd de plank stevig tegen de geleider van de gevelzaag en zaag aan de afvalzijde van je lijn. Zaag onderdelen die even lang moeten zijn met een vaste stopblok, zodat ze precies even lang worden. Gebruik een fijn houtzaagblad met veel tanden voor een nette snede. Houd je handen ver van het zaagblad en wacht tot het stilstaat voordat je het werkstuk verwijdert.
Schuren
Schuur eerst de gezaagde randen met korrel 80 of 120, dan alle vlakken met korrel 120 en tot slot met korrel 180. Rond scherpe randen licht af. Schuur in de richting van de houtnerf. Een schuurmachine werkt sneller en geeft een egaler resultaat dan schuren met de hand.
Monteren
Pas de onderdelen droog aan elkaar en controleer of alles past. Breng houtlijm aan op de verbindingen en houd de onderdelen met klemmen bij elkaar. Boor voorboren die iets smaller zijn dan de schroeven, verzonk ze en draai de schroeven erin, zodat het hout niet splijt. Controleer met een winkelhaak of het meubel haaks is, of meet beide diagonalen: ze moeten even lang zijn. Onze gids voor recht boren in hout bevat meer tips voor nauwkeurige voorboren.
Laat het drogen
Laat de lijm uitharden zoals aangegeven op de verpakking. Veeg direct uitgelopen lijm weg met een vochtige doek, omdat opgedroogde lijm geen beits opneemt.
Afwerken
Kies verf, beits, vernis of olie. Zorg er eerst voor dat het meubel stofvrij is. Breng dunne lagen aan en schuur tussen de lagen licht met korrel 240. Laat de afwerking volledig uitharden voordat je boeken op de planken zet, anders kunnen ze aan de verf blijven plakken.
Hoe bevestig je een boekenkast aan de muur?
Een boekenkast vol boeken is zwaar en kan naar voren kantelen. Bevestig hem altijd aan de muur met een anti-kantelset of een paar beugels aan de bovenkant. Voor een zwevende wandplank gebruik je stevige plankdragers of een onzichtbare bevestiging.
- Controleer eerst op kabels en leidingen met een kabel- en leidingzoeker. Boor nooit direct boven of onder stopcontacten en schakelaars, omdat kabels daar vaak verticaal uit lopen.
- Kies de juiste muurplug voor jouw muur: een algemene plug voor baksteen en beton, een holle-wandplug voor gipsplaat. Bevestig bij zware belasting op gipsplaat waar mogelijk in een stijlkoker.
- Gebruik een waterpas voordat je de gaten markeert.
Hoe maak je een boekenkast zonder zichtbare schroeven?
Er zijn een paar mooie alternatieven voor schroeven aan de buitenkant:
- Houten pinnen: houten pinnen die met lijm in voorgeboorde gaten worden geplaatst.
- Schroefgaten met schuine gaten: schuin geplaatste schroefgaten aan de onderkant of achterkant, geboord met een speciale mal.
- Planksteunen in de zijpanelen: handig als je verstelbare planken wilt.
- Schroeven verzonken en opvullen: met houtvuller of houten pluggen, en daarna overschilderen.
Veelgestelde vragen over het maken van een boekenkast
Hoe lang duurt het om een boekenkast te maken?
Het zagen, schuren en monteren van een eenvoudig meubel kan in een middag. Houd rekening met extra droogtijd voor de lijm en de afwerking, vaak een dag of twee voordat de vernis of verf goed is uitgehard.
Kan ik een boekenkast maken zonder gevelzaag?
Ja. Met een handzaag en een hoekzaagtafel, of een cirkelzaag die langs een geleider wordt gehouden, kun je ook rechte sneden maken. Je kunt ook planken op maat laten zagen bij een houthandel. Een gevelzaag maakt het werk sneller en de sneden haakser.
Waarom buigt mijn boekenkast door?
De plank is te dun voor de overspanning, of het materiaal is te flexibel, zoals MDF of spaanplaat. Voeg een extra steun in het midden toe, schroef een lat onder de achterrand of kies een dikkere plank van massief hout of multiplex.
Moet ik een boekenkast echt aan de muur bevestigen?
Ja. Een hoge boekenkast vol boeken kan omvallen als iemand eraan trekt of erop klimt, bijvoorbeeld een kind. Een anti-kantelset of een aan de muur bevestigde beugel kost weinig en voorkomt ongelukken.
Kort samengevat: een boekenkast maken
Kies massief hout of multiplex van minimaal 18 mm dik en houd de overspanning tussen de steunen ongeveer tussen 60 en 80 cm. Zaag de onderdelen haaks af, schuur ze, lijm en schroef het meubel vervolgens in elkaar en controleer of het haaks is voordat de lijm is uitgehard. Werk het af in dunne lagen en bevestig de boekenkast altijd stevig aan de muur.
